El futuro del rural gallego y la pregunta que nunca responden los del NON

<< blog Más madera

Tala de eucaliptos en Trasmonte

Altri, el futuro del rural gallego y la pregunta que nunca responden los del NON

Introducción

El medio gallego O Salto publicó recientemente un artículo titulado «Altri non, pero a que dicimos si?», donde una serie de colectivos nacionalistas, ecologistas y sociales se oponen frontalmente a la planta de fibras textiles que Altri proyecta en Palas de Rei. No es la primera vez que escuchamos el «NO», pero sigue sin haber una propuesta clara de alternativa. Por eso, desde aquí creemos que es el momento de responder, con argumentos, datos y una visión del monte gallego que va más allá del miedo.

Decir «NO» no es suficiente

La oposición al proyecto de Altri se articula en torno a varios argumentos que vale la pena analizar punto por punto. Lo que está en juego no es solo una planta industrial, sino el modelo de futuro para buena parte del rural gallego. As Mariñas Coruñesas, el interior de Lugo y muchas zonas del norte de A Coruña tienen monte, tienen madera, pero no tienen industria. Y sin industria, el monte queda abandonado, el empleo desaparece y el territorio se vacía.

La renta per cápita en muchas de estas comarcas está por debajo de la media gallega, y lo que aquí se discute no es solo sostenibilidad ambiental, sino también sostenibilidad económica y social. El futuro del rural gallego y la pregunta que nunca responden los del NON

Plantación de eucaliptos en terraza. Neda
Plantación de eucaliptos en terraza. Neda

1. “Greenwashing” o sostenibilidad real

El artículo de O Salto acusa a Altri de vender un proyecto supuestamente «verde» que en realidad es contaminante y depredador. Pero los datos dicen otra cosa:

  • El hilo Aeoniq que Altri y HeiQ producirán es 100 % biodegradable y está certificado por TÜV Austria y OEKO-TEX®.
  • Cada kilo de fibra sustituye a fibras sintéticas como el poliéster y reduce hasta 3,2 kg de CO₂ eq.
  • La planta aplicará tecnología de circuito cerrado con reciclado del 95 % del disolvente y un consumo hídrico muy inferior al del algodón o al de procesos industriales anteriores. Aquí podemos analizar la técnica actual respecto a los efluentes líquidos y gaseosos.

Esto no es marketing: es innovación industrial con base técnica, algo que ni O Salto ni los firmantes del «NO» han desmontado con datos.

Asnkosken
Fábrica de celulosa en Asnkosken

2. El eucalipto como excusa

Se acusa al proyecto de reforzar el modelo de monocultivo de eucalipto. Es un argumento repetido, pero obvia que:

  • Galicia ya tiene una base forestal de eucalipto consolidada, legal y productiva.
  • La alternativa no es eliminarlo, sino gestionar mejor y transformar aquí esa materia prima.
  • Si seguimos exportando madera en bruto, el valor se lo llevan otros.

La planta de Altri permitiría que esa madera se quede, se transforme, genere empleo y riqueza en Galicia. Eso es bioeconomía real, no teórica. Negarse a transformar lo que ya producimos de forma legal y certificada es una forma de mantener al rural gallego como mero proveedor barato, sin herramientas para desarrollarse. El futuro del rural gallego y la pregunta que nunca responden los del NON

3. ¿Capital extranjero o valor local?

Otro argumento es que Altri es una empresa portuguesa y que el valor se deslocaliza. Pero:

  • El capital extranjero no impide que el empleo, los impuestos y las oportunidades se queden aquí.
  • Empresas como Nestlé, PSA, Votoratim, Continente o Alcoa han generado miles de empleos en Galicia. Nadie se opone a ellas por ser extranjeras.
  • Los propietarios forestales gallegos serían los primeros beneficiados: podrán vender más madera, a mejor precio y con mayor estabilidad.

En comarcas como Ortegal, Terra Chá o As Mariñas, donde la renta agraria ha bajado en los últimos años, la industria forestal puede ser un vector clave para elevar ingresos, profesionalizar la gestión del monte y generar actividad económica estable. ¿O preferimos seguir dependiendo de la compraventa puntual, con precios variables y con incertidumbre legislativa a medio plazo?

Montes con Eucalipto en Iglesiafeita
Montes con Eucalipto en Iglesiafeita

4. Transparencia y procedimientos

Se acusa al proyecto de falta de transparencia. Pero:

  • El proceso se está sometiendo a los trámites legales exigidos por la Xunta y la UE.
  • Hasta ahora todas las normas autonómicas, nacionales y europeas se cumplen, incluyendo la DMA.
  • Hablar de «imposición» sin esperar siquiera a la evaluación ambiental es, como poco, prematuro.
  • Hay mecanismos de participación pública abiertos, y se han presentado alegaciones.

¿Queremos democracia participativa o solo cuando conviene al «NO»? Porque si solo participamos cuando estamos en contra, eso no es participación, es bloqueo.

5. El mito del agua

Uno de los temores que agita O Salto es el consumo de agua y la contaminación del río Ulla. Pero:

  • La planta tendrá tecnología de reutilización hídrica y vertido tratado con los estándares más exigentes.
  • Compararla con ENCE Pontevedra es un error: no tienen nada que ver ni en tecnología, ni en escala, ni en proceso.
  • Si realmente se vulneran los límites legales, el proyecto no podrá autorizarse. Pero eso debe decidirlo la Administración, no un artículo militante.

Si se va a hablar de sostenibilidad, hablemos con datos, no con sospechas.

6. Las «otras» alternativas

El artículo propone agroecología, transformación local a pequeña escala y empresas comunitarias. Todo eso está bien, pero:

  • No hay escala suficiente para absorber toda la producción forestal gallega.
  • Las alternativas no están reñidas con un gran proyecto industrial: pueden coexistir.
  • Si la industria no se implanta, lo que habrá no es agroecología, sino abandono.
  • No vemos a la población envejecida de la Mariña, criando ecogallinas resilentes y desarrollando la permaculura en Loiba.

La industria no es enemiga del monte, puede ser su mejor aliada si se hace con criterios de proximidad, trazabilidad y empleo local. En Galicia no sobra industria forestal, falta.

Biodiversidad, eucaliptos, pinos, carballos.

7. Identidad y territorio: romanticismo o desarrollo

El texto de O Salto habla de «colonialismo económico», «modelo depredador» y «resistencia cultural«. Pero:

  • Lo que realmente empobrece el rural gallego es no tener oportunidades reales de trabajo y futuro.
  • Apostar por la industria no es traicionar la tierra, es hacer que trabaje para la gente que vive en ella.
  • Como defiende el economista Joel Mokyr, el desarrollo llega cuando una sociedad aplica el conocimiento y la innovación a sus propios recursos.

No podemos seguir defendiendo una imagen idealizada del rural como un jardín botánico o un escenario cultural. La gente que vive en el rural quiere poder vivir dignamente. Y eso no se consigue con lemas, sino con inversiones, con empleo y con actividad.

El pensamiento Alicia actúa acríticamente, encubre la realidad en lugar de analizarla. Y así, prescindiendo de unos expertos que hace más de siglo y medio empezaron a racionalizar el uso de los recursos naturales, de unos años a esta parte se prohíbe casi todo lo que tiene que ver con su aprovechamiento y se acepta poco más que el disfrute de su contemplación.

Mokyr y la oportunidad para el norte gallego

Joel Mokyr ha explicado cómo las sociedades que progresan son aquellas que transforman su conocimiento en capacidad productiva. Galicia tiene conocimiento forestal, tiene propietarios formados, tiene recursos. Lo que no tiene, en muchas comarcas del norte de A Coruña y Lugo, es industria capaz de capturar ese valor.

La planta de Altri no es solo una fábrica: es una palanca para subir peldaños en la cadena de valor. Es la posibilidad de que el eucalipto no se quede en la pista forestal esperando un camión, sino que se convierta aquí en producto de alto valor, en tecnología textil avanzada, en empleo técnico, en ingeniería, en logística.

En un territorio donde la renta media en algunas comarcas apenas supera los 11.000 €/año, ¿cómo no ver esto como una oportunidad?

Lo que SI sostienen los del NON

 El viejo fantasma del decrecimiento

En su libro El fin de la paciencia, Xan López revive un viejo temor que atraviesa la historia desde Malthus y Jevons, la idea de que el prosperidad material está condenada por la escasez de los recursos. Aquella visión decimonónica —la del colapso inevitable— vuelve ahora con ropaje climático, pero con la misma conclusión de siempre, que el desarrollo es el problema.

Lo más revelador no es el diagnóstico, sino el método. López sostiene que no conviene decirlo, que hay que “decrecer sin decirlo”, como si la salida del laberinto consistiese en esconder la llave. Ese mensaje conecta directamente con lo que se repite en O Salto: “Non dicimos non”, un discurso que niega, bloquea y desconfía de cualquier intento de industrialización, aunque venga acompañado de criterios ambientales y sostenibilidad real. Otro ejemplo LuzGaz.

El resultado es el mismo de siempre: una parte de la población  que se contempla a sí misma desde el miedo. Pero el rural gallego no necesita más prohibiciones. Lo que necesita es proyectos, industria limpia y prosperidad para las personas que viven en el territorio. Porque el decrecimiento ya lo conocemos, lleva décadas instalado en nuestras aldeas y no ha traído ni justicia ambiental ni prosperidad, solo silencio y maleza.

 

Los datos están ahí.

Mientras algunos repiten consignas, nosotros hemos trabajado en estudios concretos, comparativas internacionales, análisis de sostenibilidad y márgenes económicos de la cadena forestal. Todo eso está publicado.

Ningún colectivo del «NO» ha desmontado esos datos. Porque no se trata de ideología, sino de economía, de conocimiento técnico y de compromiso con el desarrollo.

 SI informado, responsable y valiente

Nosotros decimos SÍ a Altri. Pero no un sí ciego, sino un sí informado, exigente y con visión de futuro. Un sí que entiende que el monte necesita gestión, que el rural necesita industria, y que Galicia necesita prosperar.

Porque el rural gallego no se salva desde el bloqueo, sino desde la acción. Y pocas herramientas hay más poderosas que una industria bien hecha, basada en nuestros recursos y con criterios de sostenibilidad real.

No se trata de elegir entre monte o fábrica. Se trata de elegir entre seguir igual o construir algo mejor.

4 respuestas

  1. Yo también quiero Altri y otras empresas similares
    Me encanta la idea de industrializar Galicia con industrias eficientes que nos permitan despegar y prosperar.
    Incluso creo que puede contribuir a embellecer el paisaje.

    1. O Proxecto GAMA de ALTRI + GREENFIBER está condenado ao fracaso por dous motivos:
      O primeiro, porque vai contra a Normativa Marco das Augas da UE de 2008.
      O segundo, porque desde 2015 non se autoriza ningunha Celulosa na UE pola Sentencia Weser, pola que se chegou a crear xurisprudencia. FINNPULP en Finlandia (2019) e BILLERUD en Noruega (2024) non foron autorizadas, e, desde 2015 ningunha Planta de Celulosa foi autorizada na UE.
      Por enriba de todo, temos que o Eucalipto se converteu no maior problema forestal de Galicia, porque obstaculiza a TRANSICIÓN FORESTAL DE GALICIA hacia modelos SOSTIBLES DE XESTIÓN FORESTAL. Como exemplo, temos os Resultados do Plan Forestal de Galicia (1992/2032/2040), no que a Cadea Empresarial da Madeira sufre as Consecuencias dunha Xestión Forestal nefasta para Galicia e basada na Rexeneración Espontánea das Especies Forestais. Nos anos 90 daba traballo para máis de 50.000 persoas, hoxe para menos de 18.000 e dentro de dous anos xa nos avisa ENCE de que se poden perder máis de 5.000 Empleos. Evidentemente, as Ventas de Madeira son cada vez menores, os Gastos Contra-Incendios superan ás Ventas, e non se dan superado os Riscos de Incendios de Futuro. Non hai Prevención, non hai Xestión Forestal Sostible, e, todo xunto está producindo un DESASTRE SOCIO-ECONÓMICO para Galicia, impedindo o Desenrolo Forestal do seu Potencial.
      Falar do Proxecto GAMA, coñecendo a forte expansión do Eucalipto por América do Sur e China, e, que vai provocar outra Perda de Valor de igual ou superior a dos anos 2003/2005, na que o Eucalipto perdeu máis do 50% do seu valor, significa que vamos ver a 15/20 anos algo parecido. O Eucalipto e o descontrol da propia Administración que contaba con 245.000 Has para 2032 e xa se notan que estamos preto das 600.000 Has, e non das 419.051 Has que nos dín a manter por debaixo das 430.000 Has ata 2040. O Eucalipto, planta foránea, invasora e que pode causar e nos ocasiona fortes Impactos Eco-Sistémicos e nos conduce hacia un auténtico Deserto Verde, e despois… nos lamentamos?

      1. Vaia por diante: gracias polo comentario, dá xogo. Imos por partes

        1) “GAMA incumpre a Directiva Marco da Auga”

        Non, a DMA non prohíbe fábricas, esixe que non haxa deterioro e que se alcancen os obxectivos de calidade. Iso tradúcese en condicións técnicas: límites de vertido, reutilización, tratamento avanzado, monitorización continua… Se un proxecto cumpre co BAT do sector (as mellores técnicas dispoñibles) e co plan hidrolóxico da conca, é autorizable. Prohibición xeral? Ningunha. Condicións estritas? Todas as que fagan falla. Xustamente para iso existe a avaliación ambiental. Neste enlace pode comprobar o que afirmamos.

        2)A Sentenza Weser impide novas celulosas na UE”

        A Weser (C-461/13, 2015) di que non se pode autorizar se deteriora o estado dun corpo de auga. Non fai un “veto continental”, crea un listón técnico. O caso Finnpulp (Finlandia, 2019) caeu por específico (masa de auga sensible, modelización de fósforo e riscos locais). Outros proxectos e ampliacións si se autorizaron en Europa nos últimos anos cumprindo coas BAT-AEL.

        3) “Desde 2015 non se autoriza ningunha celulosa na UE”

        Tampouco é certo. O que hai é maior esixencia: moitas plantas optan por ampliacións con melloras ambientais (substitución de liñas, redución de emisións específicas, máis recuperación química) en vez de novos “greenfield”. E iso é compatible coa DMA. Falar de “moratoria europea” non é certo.

        4) “O eucalipto é o maior problema forestal de Galicia e bloquea a transición”

        O maior problema chámase abandono e minifundio en moitas comarcas. Un monte que non rende, non se xestiona. E un monte sen xestión nin conserva, nin para incendios, nin fixa poboación. A “transición” non se fai con consignas, faise con mosaicos (eucalipto onde rende e é adecuado, frondosas onde cubra, protección onde procede), certificación (FSC/PEFC), turnos axeitados e planificación comarcal. O resto é idealismo romántico do S XIX.

        5) “Nos 90 había 50.000 empregos; hoxe 18.000. Culpa do eucalipto”

        Non. Iso chámase cambio tecnolóxico, mecanización, loxística, concentración industrial e exportación. Menos empregos por metro cúbico non é menos cadea de valor: é maior produtividade. O que mata emprego non é o eucalipto, é a inseguridade normativa, a burocracia e as moratorias que paran investimentos. Por certo, canta xente traballaba no sector gandeiro nos anos 80, unhas 400.000 personas, ahora menos de 55.000. Tamén culpa do eucalipto?.

        6) “As vendas de madeira caen, os gastos antiincendios superan ás vendas”

        Se mesturamos orzamentos públicos de extinción coa facturación privada da madeira, calquera cousa cadra. Incendios? Mire o mapa, as zonas con máis eucalipto son precisamente as que menos arden. Deste punto xa nos ocupamos nun artigo fai uns meses. En Ourense non hay alcolitos. O que arde é o toxo e o abandono. A mellor política antiincendios segue sendo a de sempre, monte activo e rendible.

        7) “Chegamos a 600.000 ha de eucalipto”

        Inflar a cifra é un clásico. Os datos oficiais do inventario galego moven a superficie arredor da contorna 430–450 mil Ha segundo metodoloxías e anos. Pero que manía con decirlle a xente o que ten que facer, se os propietarios plantan alcolito por que será?

        8) “Sudamérica e China van afundir o prezo; perderemos outro 50%”

        Mercados globais son ciclos. Tamén novas demandas: celulosa soluble, lyocell, disolvente, embalaxe sostible, substitución de plásticos, biomateriais… A clave galega non é competir en custo puro con Brasil, é competir en calidade, loxística, estabilidade e proximidade a converters europeos. Iso require… adiviñe, seguridade xurídica, non moratorias.

        9) “O eucalipto é invasor, deserto verde, impactos eco-sistémicos”

        Outro clásico. En Galicia o eucalipto non está no catálogo de invasoras. A Sentenza 505/2020 do TSX de Madrid rexeitou a súa inclusión, logo de escoitar os científicos que si saben disto. Desertificación?, disculpe pero ainda non vin un deserto cheo de eucaliptos. En plantacións xestionada, densidades axeitadas e rotacións de 10–12 anos, hai solo cuberto, control de erosión e captura de carbono. O “deserto verde” é un slogan urbanita.

        10) “O Plan Forestal demostra unha xestión nefasta”

        Isto sempre me sonou os plans quinquenais da Unión Sovietica, da China de Mao o do réximen Castrista. O que demostra é que os plans de papel sen rentabilidade real acaban en frustración e fracaso. Un plan útil, concentración parcelaria forestal no minifundio do norte de A Coruña e Lugo. Delimitar zonas de produción, zonas de frondosas, zonas de protección, vías de saca, e incentivos claros. Un plan inútil: o que presenta obxectivos non financiados e prohibicións xerais que só fabrican… abandono.

        Grazas pola sua aportación, e por abrir o debate con argumentos. Queda dito con claridade: aquí intentamos ter debate técnico contrastable. Se lle parece, podemos afondar en cada punto —DMA/Weser, inventarios, emprego, superficie de eucalipto, impactos e mercado— ata o nivel de detalle que queira, con datos e fontes.
        Encantado de seguir a conversa con serenidade.
        Saudos cordiais

    2. Totalmente de acuerdo. Industrializar Galicia con industrias —como Altri— es la vía para prosperar, fijar población y cuidar mejor el territorio. Como recuerda el Nobel de Economía 2025 Joel Mokyr, el desarrollo llega cuando una sociedad permite que la innovación y la productividad florezcan, no cuando las bloquea.

      Una industria bien diseñada eleva estándares ambientales, ordena el monte con gestión y rentabilidad y, sí, también mejora el paisaje, menos abandono, más mosaicos bien planificados, más cuidado. Contad conmigo para ese modelo de futuro.
      Muchas gracias por comentar.

Deja una respuesta

Tu dirección de correo electrónico no será publicada. Los campos obligatorios están marcados con *

Otras entradas

Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial
LinkedIn
LinkedIn
Copy link
¡La URL se ha copiado correctamente!